Hoeveel uur mag een familielid werken bij het pgb?

Het Persoonsgebonden Budget (pgb) geeft recht op zorg en ondersteuning, ingekocht en georganiseerd door de budgethouder zelf. Een veelgestelde en belangrijke vraag hierbij is of een familielid als betaalde kracht mag worden ingezet, en zo ja, onder welke voorwaarden. Deze vraag raakt aan de kern van het pgb: het bieden van maatwerk en regie, maar binnen de kaders van de wet.

De mogelijkheid bestaat, maar is niet onbeperkt. Het inhuren van een familielid is toegestaan om praktische of persoonlijke redenen, bijvoorbeeld omdat er een sterke vertrouwensband is of specifieke kennis aanwezig is. De Wet langdurige zorg (Wlz) en de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) stellen echter duidelijke grenzen om belangenverstrengeling en oneigenlijk gebruik te voorkomen. Deze regels zijn er niet om families tegen te werken, maar om de kwaliteit van zorg en de positie van zowel de budgethouder als de werkende familielid te waarborgen.

De centrale beperking ligt in het aantal toegestane werkuren. Hierbij wordt een onderscheid gemaakt tussen eerste- en tweedegraads familieleden. Eerstegraads familieleden (zoals ouders, kinderen en partners) mogen over het algemeen niet uit het pgb worden betaald voor zorg die onder de normale levenssfeer valt. Voor specifieke, aanvullende taken kan soms een uitzondering worden gemaakt, maar dit is aan strikte voorwaarden gebonden. Tweedegraads familieleden (zoals broers, zussen, schoonkinderen, grootouders of kleinkinderen) mogen vaak wel worden ingehuurd, maar ook voor hen geldt een maximum aan gewerkte uren per week of per maand.

Dit maximum is niet in alle gevallen identiek. Het hangt af van de grondslag van het pgb (Wlz, Wmo of Jeugdwet), het beleid van de betreffende gemeente of zorgkantoor, en de inhoud van het zorgplan. Het is daarom essentieel om de specifieke afspraken die zijn vastgelegd bij de toekenning van het budget nauwkeurig te raadplegen. Het overtreden van deze regels kan leiden tot een terugvordering van het betaalde budget.

Regels voor het aantal werkuren per week en maand

Er bestaat geen algemene, wettelijke maximumgrens voor het aantal uren dat een familielid mag werken bij een persoonsgebonden budget (pgb). De beoordeling vindt plaats op basis van uw individuele zorgbehoefte en de situatie.

Het uitgangspunt is dat de inzet van uw familielid noodzakelijk en passend moet zijn volgens het zorgplan. Dit plan wordt opgesteld met uw zorgkantoor of de Sociale Verzekeringsbank (SVB).

Een belangrijk aandachtspunt is het onderscheid tussen mantelzorg en betaalde arbeid. Werk dat u normaal gesproken van een onbetaalde mantelzorger zou verwachten, mag niet worden omgezet in betaalde pgb-uren. De inzet moet professionele, aanvullende ondersteuning betreffen.

Het totaal aantal gewerkte uren wordt per maand of per kwartaal beoordeeld op realiteitsgehalte. Een extreem hoog aantal uren, bijvoorbeeld meer dan 40 uur per week, zal door de uitvoerder kritisch worden getoetst. Zij moeten kunnen zien dat deze uren daadwerkelijk nodig zijn voor uw zorg en ondersteuning.

Daarnaast gelden er regels vanuit de Belastingdienst en de Sociale Verzekeringsbank. Als uw familielid structureel meer dan een bepaald aantal uren werkt (meestal meer dan 20 uur per week) en hiermee meer dan een specifiek bedrag verdient, kan dit worden gezien als een dienstbetrekking. Dit heeft gevolgen voor loonheffing en sociale verzekeringen.

Het is daarom essentieel om de uren van uw familielid nauwkeurig vast te leggen in een urenadministratie en het zorgplan tijdig aan te passen bij wijzigingen in uw zorgbehoefte. Overleg altijd vooraf met uw zorgkantoor of de SVB over de gewenste inzet.

Invloed van het pgb-budget en het zorgplan op de uren

Het aantal uren dat een familielid mag werken, wordt direct bepaald door twee kernonderdelen van het pgb: het toegekende budget en het opgestelde zorgplan. Deze twee elementen zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden en vormen de juridische en financiële basis voor de inzet.

Het totale pgb-budget is de financiële grenswaarde. Alle geleverde zorg, inclusief de uren van het familielid, moet binnen dit budget passen. Het budget wordt berekend op basis van de zorgbehoefte en indicatie van de cliënt. Het totale aantal uren dat een familielid kan declareren, is dus maximaal het aantal uren dat met het budget tegen het afgesproken uurtarief kan worden bekostigd.

Het zorgplan vertaalt deze financiële kaders naar de praktijk. Hierin legt de cliënt vast welke zorg nodig is, wie die levert (in dit geval het familielid), en hoeveel uren daarvoor naar verwachting nodig zijn. Dit plan is niet vrijblijvend; het dient als verantwoording naar de sociale verzekeringsbank (SVB) of het zorgkantoor. De gewerkte uren moeten aantoonbaar voortvloeien uit de taken en behoeften die in het zorgplan zijn beschreven.

Een realistisch zorgplan is essentieel. Als daarin bijvoorbeeld 10 uur per week persoonlijke verzorging is opgenomen, dan vormen die uren het richtsnoer. Wil een cliënt dat een familielid meer uren werkt, dan moet het zorgplan worden aangepast en moet het budget deze extra uren toelaten. Andersom beperkt een ontoereikend budget het aantal uren, ook als het zorgplan meer ondersteuning wenst.

Concreet betekent dit: het aantal werkbare uren voor een familielid is het resultaat van de afstemming tussen de zorgbehoefte (vastgelegd in het plan), het beschikbare budget en het afgesproken uurtarief voor die functie. Overschrijding van het budget of werken buiten het zorgplan om is niet toegestaan en leidt tot niet-vergoede uren.

Veelgestelde vragen:

Mag mijn dochter als pgb-hulp voor mij werken, en is daar een maximum aantal uren per week aan verbonden?

Ja, een familielid, zoals uw dochter, mag als betaalde hulp werken met uw persoonsgebonden budget (pgb). Er is geen algemeen wettelijk maximum aantal uren per week vastgesteld. Het aantal uren dat u met uw pgb mag inkopen, staat in uw zorgbesluit van de gemeente of het zorgkantoor. Dit is uw totale budget, uitgedrukt in uren en tarief. Binnen dat totaalbudget maakt u met uw dochter afspraken over de inzet. Het is dus niet zo dat zij bijvoorbeeld maximaal 36 uur mag werken; zij mag werken binnen het aantal uren dat u voor hulp heeft toegekend gekregen en dat u met haar bent overeengekomen in een schriftelijke arbeidsovereenkomst.

Zijn er regels over het aantal uren dat mijn echtgenoot voor mij kan werken, om problemen met de Belastingdienst te voorkomen?

Ja, hier moet u goed op letten. De Belastingdienst ziet de betaling aan uw echtgenoot als loon. Daarom moet u zich houden aan de regels voor de loonheffing. Een belangrijke regel is de zogenaamde "uren-criteriumregeling". Als uw echtgenoot gemiddeld minder dan 1,5 uur per dag (of minder dan 15% van de arbeidstijd) voor u werkt, kan de betaling soms worden gezien als een vrijgestelde vergoeding. Werkt hij meer, dan moet u zich volledig als werkgever gedragen: loonbelasting en premies afdragen, en een arbeidsovereenkomst opstellen. Het is verstandig om dit vooraf met een adviseur of het SVB te bespreken om onaangename verrassingen te voorkomen.

Mijn zoon wil 20 uur per week voor mij werken met mijn pgb. Kan dat zomaar?

Dat kan, maar alleen als uw toegekende pgb-budget dat toelaat. Allereerst moet in uw zorgplan staan dat u recht heeft op bijvoorbeeld 20 uur per week ondersteuning. Vervolgens moet u met uw zoon een geldige arbeidsovereenkomst schriftelijk vastleggen, waarin de uren en taken staan. U wordt dan zijn formele werkgever. Let op: u moet het pgb-tarief gebruiken dat voor uw zorgzwaartepakket geldt. Dit tarief is inclusief werkgeverslasten. Het netto bedrag dat uw zoon overhoudt, is dus lager. Het is aan te raden de berekening van tevoren te maken, zodat duidelijk is of het voor beide partijen haalbaar is.

Werkt mijn pgb-hulp te veel uren? Ik maak me zorgen over controle.

Die zorg is begrijpelijk. Bij controle kijkt de toezichthouder of de gewerkte uren en declaraties overeenkomen met uw zorgbehoefte en het goedgekeurde zorgplan. Als uw hulp (een familielid) veel meer uren declareert dan redelijk is voor uw situatie, kan dit vragen oproepen. Het moet aannemelijk zijn dat de gewerkte uren daadwerkelijk aan zorg en ondersteuning zijn besteed. Het bijhouden van een duidelijk logboek of een agenda met data, tijden en verrichte taken is sterk aan te bevelen. Dit is uw bewijslast. Als de uren realistisch zijn voor uw behoefte en goed zijn vastgelegd, is er meestal geen probleem.

Kan ik met mijn pgb zowel mijn dochter als mijn buurvrouw inhuren, en hoe verdeel ik de uren dan?

Ja, dat is mogelijk. U bent vrij om uw pgb-budget naar eigen inzicht in te kopen bij meerdere personen, zolang het totaal maar binnen uw budget blijft. Stel, u heeft een budget van 30 uur per week. U kunt dan met uw dochter afspreken dat zij 15 uur per week werkt, en met uw buurvrouw voor de andere 15 uur. Voor elke hulp moet u een aparte arbeidsovereenkomst maken. U moet ook voor elke hulp afzonderlijk de loonheffing regelen. Het is belangrijk dat de verdeling van uren en taken voor alle partijen duidelijk is en past bij uw ondersteuningsvraag zoals beschreven in uw zorgplan.