Is Tessa Kieboom hoogbegaafd?

De vraag naar de hoogbegaafdheid van prof. dr. Tessa Kieboom is een intrigerende. Ze staat in de Benelux immers bekend als een van de meest toonaangevende en gepassioneerde experts op het vlak van hoogbegaafdheid. Als directeur van het Exentra vzw kenniscentrum en auteur van meerdere fundamentele boeken, heeft zij het begrip en de begeleiding van hoogbegaafde kinderen en volwassenen decennialang vormgegeven. Haar werk is voor velen een leidraad.

Toch raakt deze vraag de kern van een essentieel onderscheid: dat tussen persoonlijke eigenschap en professionele expertise. Hoogbegaafdheid wordt wetenschappelijk gedefinieerd als een combinatie van een uitzonderlijk cognitief potentieel (vaak gemeten via IQ-tests) en een specifiek cluster van persoonlijkheidskenmerken, zoals een sterke gedrevenheid en gevoeligheid. Expertise daarentegen is het resultaat van jarenlange studie, onderzoek en praktische ervaring.

In het publieke domein richt de aandacht zich logischerwijs op Kiebooms indrukwekkende expertise. Haar vermogen om complexe materie toegankelijk te maken, haar grondige kennis van de psychologische dynamiek en haar pleidooi voor een talentgerichte benadering zijn wat haar autoriteit op dit gebied verlenen. Of deze expertise noodzakelijkerwijs voortvloeit uit een persoonlijke hoogbegaafdheid, is een vraag die zijzelf niet publiekelijk heeft beantwoord en die, strikt genomen, ook niet relevant is voor de waarde van haar wetenschappelijke bijdrage.

Deze introductie leidt daarom naar een beschouwing over het fenomeen van de expert in een specifiek domein. We zullen onderzoeken wat de publieke perceptie voedt, waarom de vraag überhaupt wordt gesteld, en wat de definitie van hoogbegaafdheid – zoals mede door Kieboom zelf geformuleerd – nu eigenlijk inhoudt. Het antwoord op de vraag blijft mogelijk persoonlijk, maar de zoektocht ernaar verheldert wel de nuances rond dit veelbesproken thema.

Welke signalen in haar werk duiden op hoogbegaafdheid?

Het werk van Tessa Kieboom toont een diepgaand en systemisch begrip van hoogbegaafdheid dat verder gaat dan het meten van een hoog IQ. Een duidelijk signaal is haar ontwikkeling van het Delphi-model. Dit model structureert hoogbegaafdheid rond vier kerncomponenten: intellectueel potentieel, creativiteit, motivatie en doorzettingsvermogen. Deze holistische benadering demonstreert een sterk analytisch en synthetiserend vermogen om complexe informatie tot een coherent geheel te integreren.

Haar focus op de omgevingsfactoren en het belang van de juiste begeleiding ('groeiboek') toont een praktische en toegepaste intelligentie. Ze vertaalt theoretische inzichten naar concrete handvatten voor ouders, leerkrachten en begeleiders. Dit duidt op een sterk ontwikkeld probleemoplossend denken en een systeemgericht perspectief.

Kieboom benadrukt consequent het verschil tussen zijn en worden. Deze nuance toont een verfijnd inzicht in de dynamische ontwikkeling van hoogbegaafdheid en weerlegt simplistische opvattingen. Haar vermogen om dit cruciale onderscheid te articuleren en centraal te stellen, is een teken van expert-level kennis en conceptueel denken.

Haar uitgebreide publicatie- en lezingenportfolio, gericht op zowel academici als het brede publiek, getuigt van een grote intellectuele productiviteit en de motivatie om kennis te verspreiden. Ze bouwt al decennia aan een consistent en invloedrijk oeuvre, wat wijst op een aanhoudende intellectuele drive en doorzettingsvermogen.

Ten slotte toont haar leiderschap bij het oprichten en leiden van het Centrum voor Begaafdheidsonderzoek (CBO) ondernemend en visionair talent. Het succesvol vormgeven van een gespecialiseerd kenniscentrum vereist strategisch inzicht, overtuigingskracht en het vermogen om complexe visie in realiteit om te zetten.

Hoe verhoudt haar theorie over 'zijnsluik' zich tot haar eigen ervaringen?

De theorie van Tessa Kieboom over het 'zijnsluik' is geen louter academisch concept; het is diep geworteld in haar persoonlijke en professionele observaties. Als klinisch psycholoog en ervaringsdeskundige in de begeleiding van hoogbegaafde volwassenen en kinderen, heeft zij het interne conflict tussen het 'prestatieluik' en het 'zijnsluik' niet alleen bij haar cliënten gezien, maar ook bij zichzelf herkend.

Kieboom benadrukt dat haar eigen streven naar excellentie en perfectionisme – kenmerken van een dominant 'prestatieluik' – lang haar authentieke behoeften en emoties overschaduwden. Dit resulteerde in een disbalans die, ondanks uiterlijke successen, kon leiden tot uitputting en een gevoel van leegte. Deze persoonlijke confrontatie met de keerzijde van hoogbegaafdheid vormde een cruciale drijfveer voor haar onderzoek.

Haar theorie is daarmee een directe weerspiegeling van deze ervaring. Het 'zijnsluik', met zijn focus op intense emoties, sterke rechtvaardigingszin, gevoeligheid en verlangen naar verbinding, beschrijft zij niet als een zwakte, maar als een essentieel onderdeel van de persoonlijkheid dat erkend en gevoed moet worden. Haar missie om het 'zijnsluik' in de praktijk evenveel aandacht te geven, komt voort uit het inzicht dat verwaarlozing ervan leidt tot psychisch onwelbevinden.

Door openlijk over deze eigen kwetsbaarheid te spreken, geeft Kieboom haar model extra geloofwaardigheid en diepte. Het toont aan dat de theorie niet slechts over 'anderen' gaat, maar een universeel mechanisme beschrijft dat zij zelf heeft moeten leren begrijpen en managen. Haar werk is daardoor zowel een professionele richtlijn als een persoonlijk getuigenis van het belang van heelheid.

Veelgestelde vragen:

Heeft Tessa Kieboom zelf ooit gezegd dat ze hoogbegaafd is?

Nee, Tessa Kieboom heeft daar in het openbaar geen uitspraken over gedaan. In interviews en geschriften ligt haar focus altijd op de doelgroep (kinderen, volwassenen, ouders, scholen) en de wetenschappelijke inzichten over hoogbegaafdheid. Zij positioneert zichzelf als de deskundige die vanuit haar professionele rol kennis overdraagt en begeleiding biedt, niet als iemand die haar eigen cognitieve capaciteiten centraal stelt. Het is dus niet bekend of zij een formele diagnose of classificatie heeft, en dat is ook niet waar haar publieke rol om draait.