Wat valt onder eigen regie?

Het begrip eigen regie staat centraal in hedendaagse discussies over zorg, welzijn en persoonlijk leven. In de kern gaat het om de regie of sturing over het eigen bestaan houden of terugkrijgen. Het is het vermogen om, binnen de gegeven mogelijkheden en beperkingen, zelf keuzes te maken en beslissingen te nemen over zaken die jouw leven direct raken.

Dit principe strekt zich uit ver voorbij de muren van een ziekenhuis of zorginstelling. Het omvat alle domeinen waarop een individu autonomie kan en wil uitoefenen. Van het beheren van dagelijkse routines en financiën tot het vormgeven van sociale relaties en vrijetijdsbesteding. Eigen regie gaat over zelfbeschikking en het gevoel van regie hebben, zelfs wanneer praktische uitvoering soms in handen van anderen ligt.

In deze artikel verkennen we de concrete invulling van dit brede concept. We kijken naar de verschillende levensgebieden waarop eigen regie tot uitdrukking komt: van gezondheid en zorg, wonen en dagelijks functioneren, tot participatie in de maatschappij. Het doel is om een duidelijk en herkenbaar beeld te schetsen van wat het voeren van eigen regie in de praktijk daadwerkelijk inhoudt.

Praktische zaken die u zelf kunt organiseren en inkopen

Een belangrijk onderdeel van eigen regie is het zelf kunnen regelen van dagelijkse en praktische behoeften. Dit omvat een breed scala aan producten en diensten die uw comfort, veiligheid en zelfstandigheid direct ondersteunen.

Op het gebied van mobiliteit en vervoer kunt u zelf voorzieningen treffen. Denk aan de aanschaf van een rollator, rolstoel of scootmobiel. Ook het regelen van aangepast vervoer via een taxivergoeding of het aanvragen van een gehandicaptenparkeerplaats (geel kenteken) valt onder uw eigen verantwoordelijkheid.

Voor veilig en comfortabel wonen zijn talloze aanpassingen zelf te organiseren. Dit varieert van eenvoudige hulpmiddelen zoals antislipmatten, bedhekken en verhoogde wc-brillen tot grotere aanpassingen zoals trapliften, douchestoelen of een inloopdouche. Veel van deze artikelen zijn vrij verkrijgbaar bij thuiszorgwinkels of gespecialiseerde webwinkels.

Ook persoonlijke verzorging en gezondheid bieden ruimte voor eigen regie. U kunt zelf incontinentiemateriaal, steunkousen, compressiekleding of wondverzorgingsproducten inkopen, vaak (deels) vergoed vanuit de aanvullende verzekering. Het aanschaffen van een persoonlijk alarm (alarmsysteem) voor noodgevallen is eveneens een praktische zaak die u zelf kunt initiëren.

Op het gebied van voeding en maaltijden heeft u keuzevrijheid. U kunt zelf maaltijdservices onderzoeken en abonneren, boodschappen laten bezorgen via supermarkten, of gebruikmaken van maaltijdvoorzieningen van lokale aanbieders of vrijwilligersorganisaties.

Tot slot vallen vrije tijd en communicatie hieronder. Het aanschaffen van een telefoon met grote toetsen, een tablet voor contact, luisterboeken of aangepaste leeshulpmiddelen zijn zaken die u geheel naar eigen wens kunt selecteren en inkopen om uw dagelijks leven plezieriger te maken.

Het regelen van uw persoonlijke ondersteuning en begeleiding

Een kernonderdeel van eigen regie is het zelf organiseren van de ondersteuning die u nodig heeft. Dit betekent dat u, eventueel met hulp van een naaste of adviseur, de regie voert over het inhuren en aansturen van uw begeleiders of persoonlijke assistenten.

U begint met het opstellen van een ondersteuningsplan. Hierin beschrijft u concrete taken, uw gewenste manier van werken en de persoonlijke klik die belangrijk voor u is. Dit plan dient als leidraad bij uw zoektocht.

Vervolgens gaat u op zoek naar de juiste persoon. U kunt zelf werven via bijvoorbeeld sociale media of een vacature op een relevant platform. Een andere optie is het inschakelen van een persoonsgebonden budget (pgb)-waardige zorgaanbieder, die u ondersteunt bij de administratie en werkgeverslasten.

Als u zelf werkgever wordt, regelt u de arbeidsovereenkomst, salarisadministratie en verzekeringen. Dit vraagt om administratieve vaardigheden, maar ondersteuning hiervoor is beschikbaar. Het voordeel is maximale keuzevrijheid en continuïteit in uw dagelijks leven.

Een duidelijk communicatie- en feedbackmoment is essentieel. Bespreek regelmatig wat goed gaat en wat beter kan. U bent de opdrachtgever; een professionele en wederzijdse relatie zorgt voor de beste kwaliteit van ondersteuning.

Tot slot is het belangrijk om een plan B te hebben voor bij ziekte of verlof van uw vaste begeleider. Denk hier op tijd over na en maak afspraken, zodat uw dagelijkse routine niet direct in gevaar komt.

Veelgestelde vragen:

Wat wordt er precies bedoeld met "eigen regie" in de zorg?

Met "eigen regie" wordt bedoeld dat u zoveel mogelijk zelf de regie over uw leven en zorg houdt. Het is het recht en de mogelijkheid om eigen keuzes te maken over uw ondersteuning, dagelijkse leven en toekomst. Dit kan gaan om praktische zaken, zoals zelf bepalen wanneer u opstaat of wat u eet, maar ook om grotere beslissingen over uw behandeling of woonsituatie. De kern is dat u, en niet alleen een zorgverlener, de belangrijkste stem heeft.

Ik heb een indicatie voor begeleiding. Kan ik met een persoonsgebonden budget (pgb) ook iemand inhuren voor schoonmaak of boodschappen?

Ja, dat kan vaak wel, maar het hangt af van het doel van uw indicatie. Het pgb is bedoeld om de zorg of ondersteuning te kopen die in uw indicatiebesluit staat. Staat er "begeleiding bij het voeren van een huishouden", dan kunt u daar ondersteuning voor de schoonmaak of boodschappen onder laten vallen. Het is belangrijk dat de activiteit een duidelijk verband houdt met uw zorgbehoefte. Overleg altijd met uw zorgkantoor of de Sociale Verzekeringsbank (SVB) om zeker te weten wat binnen uw specifieke pgb-mogelijkheden valt.

Mijn moeder wil graag zelf regie, maar vindt het lastig. Wat zijn opties?

Er zijn verschillende mogelijkheden. Een optie is ondersteuning bij het voeren van de regie. Een familielid, bekende of een professionele begeleider kan helpen met het overzicht houden, gesprekken voorbereiden of keuzes op een rij zetten. Een andere vorm is het maken van een zorgplan, waarin wensen en grenzen worden vastgelegd. Soms kan een volmacht voor zorg en welzijn helpen, waarbij uw moeder iemand vertrouwt om beslissingen te nemen als zij dat zelf niet meer kan. Het gaat om een balans tussen sturing en ondersteuning.

Vallen hulpmiddelen zoals een rolstoel of traplift ook onder eigen regie?

Ja, zeker. Eigen regie gaat ook over hoe u voorzieningen regelt die uw zelfstandigheid vergroten. U kunt vaak kiezen tussen een rolstoel via de zorgverzekeraar (in natura) of een vergoeding om er zelf een aan te schaffen. Bij een traplift kan de Wmo (Wet maatschappelijke ondersteuning) van de gemeente uitkomst bieden. U heeft dan inspraak in het type model, de leverancier en het tijdstip van plaatsing. Wel moet altijd eerst een beoordeling door een ergotherapeut of adviseur van de gemeente plaatsvinden om te bepalen of de voorziening nodig en passend is.

Wat is het verschil tussen regie over dagelijkse zorg en regie over levenseinde?

Regie over dagelijkse zorg gaat over het hier en nu: uw dagindeling, uw behandeling, uw persoonlijke verzorging en uw sociale contacten. Regie over het levenseinde, vaak vastgelegd in een wilsverklaring of volmacht, gaat over uw wensen voor later. Dit omvat behandelafspraken (wat wel en niet doen bij ziekte), uw verblijfplaats en uw voorkeuren voor de laatste levensfase. Beide vormen zijn belangrijk voor eigen regie. Het is verstandig om voor het levenseinde tijdig gesprekken aan te gaan met uw naasten en arts, en uw wensen schriftelijk vast te leggen.