Wat zijn de eisen om een pgb te krijgen?

Het Persoonsgebonden Budget (pgb) is een belangrijk instrument binnen de Nederlandse zorg dat u de regie over uw eigen ondersteuning geeft. In plaats van zorg in natura ontvangt u een budget waarmee u zelf uw hulp, begeleiding of verzorging kunt inkopen en organiseren. Deze vrijheid brengt echter ook een zorgvuldige aanvraagprocedure met zich mee, waarbij aan strikte wettelijke voorwaarden moet worden voldaan.

De kern van het verkrijgen van een pgb ligt in het aantonen van een recht op zorg op grond van een specifieke wet. Dit betekent dat uw zorgvraag moet voldoen aan de criteria van de Wet langdurige zorg (Wlz), de Zorgverzekeringswet (Zvw), de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) 2015 of de Jeugdwet. Welke wet van toepassing is, hangt af van de aard, ernst en duur van uw ondersteuningsbehoefte.

Een tweede, fundamentele eis is dat u een zorgindicatie of een besluit tot het toekennen van zorg van het juiste loket ontvangt. Dit kan een Wlz-indicatie van het CIZ zijn, een besluit van de gemeente voor Wmo-ondersteuning of jeugdhulp, of een verwijzing van uw zorgverzekeraar voor zorg uit de basisverzekering. Dit officiële document specificeert niet alleen dát u recht heeft op zorg, maar ook om welke zorg het gaat en hoeveel uur of behandeling u nodig heeft.

Naast het recht op zorg, stelt de overheid eisen aan u als budgethouder. U moet in staat worden geacht om het budget zelfstandig te beheren of dit met hulp van een vertegenwoordiger (een zogenaamde budgetbeheerder) te kunnen doen. Dit houdt in dat u verantwoordelijk bent voor het inhuren van zorgverleners, het afsluiten van contracten, het betalen van facturen en het voeren van de administratie. De mogelijkheid tot het verkrijgen van ondersteuning bij deze taken maakt het pgb voor veel mensen toch toegankelijk.

Voor welke zorg en ondersteuning kom je in aanmerking?

Met een persoonsgebonden budget (pgb) betaal je zelf de zorg en ondersteuning die je nodig hebt. Deze zorg moet vallen onder de zorgwetten waar een pgb uit betaald kan worden: de Wet langdurige zorg (Wlz), de Zorgverzekeringswet (Zvw) of de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo).

Onder de Wet langdurige zorg (Wlz) gaat het om intensieve, 24-uurs zorg of permanent toezicht. Denk aan verblijf in een instelling, maar ook om thuiswonenden die bijvoorbeeld complexe verpleging, persoonlijke verzorging of begeleiding nodig hebben vanwege een ernstige lichamelijke, verstandelijke of psychische aandoening.

Via de Zorgverzekeringswet (Zvw) komt zorg in aanmerking die gericht is op herstel of medisch noodzakelijk is, zoals ergotherapie, fysiotherapie (bij chronische indicatie), logopedie, bepaalde hulpmiddelen en wijkverpleging (verpleging en verzorging thuis).

De Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) richt zich op ondersteuning bij het zelfstandig wonen en meedoen in de maatschappij. Hierbij kun je denken aan huishoudelijke hulp, vervoersvoorzieningen, een rolstoel, dagbesteding, begeleiding (individueel of in een groep) en aanpassingen in de woning.

Het is belangrijk te weten dat een pgb alleen wordt verstrekt voor zorg die als 'zorgzwaarte' of 'voorziening' in jouw beschikking (het besluit van het CIZ, de gemeente of de zorgverzekeraar) staat vermeld. Je kunt het budget niet vrij besteden aan iets anders. Voorbeelden van concrete inzet zijn: het inhuren van een persoonlijk begeleider, het betalen van een mantelzorgondersteuner, het regelen van vervoer naar dagbestading, of het aanschaffen van een traplift waar een leverancierscontract voor wordt afgesloten.

Hoe verloopt de aanvraag en toekenning bij de gemeente?

Het aanvraagproces voor een persoonsgebonden budget (pgb) verloopt via een aantal vaste stappen bij uw gemeente. Het begint met een melding bij het wijk- of gebiedsteam van uw gemeente. U kunt dit vaak telefonisch of online doen via de gemeentelijke website.

Vervolgens volgt een onderzoek naar uw situatie, de zogenaamde 'keukentafelgesprek'. Een consulent van de gemeente komt bij u thuis om in kaart te brengen welke ondersteuning u nodig heeft. Het is belangrijk om hierin duidelijk uw eigen doelen en de beperkingen in uw dagelijks leven te beschrijven.

Op basis van dit gesprek stelt de gemeente een ondersteuningsplan op. Hierin staat vastgelegd voor welke zorg, begeleiding of dagbesteding u in aanmerking komt. De gemeente bepaalt of deze ondersteuning als pgb, als een 'zorg in natura' (rechtstreeks van een aanbieder) of als een combinatie wordt toegekend.

Als de gemeente besluit tot een pgb, ontvangt u een beschikking. Dit officiële document vermeldt het toegekende budgetbedrag, de doelen waarvoor het gebruikt mag worden en de geldigheidsduur. U moet nu een pgb-plan maken. In dit plan legt u zelf vast hoe u het budget gaat inzetten, wie uw zorgverleners worden en hoe u de kwaliteit waarborgt.

Nadat uw pgb-plan is goedgekeurd, wordt het budget op uw pgb-rekening gestort of beheerd door een door u gekozen tussenpersoon (een zogenaamde 'pgb-bemiddelaar'). Vanaf dat moment bent u zelf verantwoordelijk voor het inhuren en betalen van zorgverleners, en voor de administratieve verantwoording aan de gemeente.

Veelgestelde vragen:

Wat is een PGB precies en voor wie is het bedoeld?

Een PGB, of persoonsgebonden budget, is een geldbedrag van de overheid waarmee u zelf zorg, begeleiding of hulpmiddelen kunt inkopen. Het is bedoeld voor mensen die langdurige ondersteuning nodig hebben, bijvoorbeeld vanwege een handicap, chronische ziekte of hoge leeftijd. Met een PGB heeft u meer keuzevrijheid en regie over uw eigen ondersteuning dan bij zorg via een zorgaanbieder.

Van welke instantie moet ik de indicatie of toewijzing krijgen voor een PGB?

De toewijzing voor een PGB komt altijd van een wettelijk erkende instantie. Welke instantie dat is, hangt af van het soort ondersteuning dat u nodig heeft. Voor zorg onder de Wet langdurige zorg (Wlz) is het het CIZ die de indicatie stelt. Voor ondersteuning onder de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) beslist de gemeente. Voor zorg aan kinderen via de Jeugdwet is ook de gemeente verantwoordelijk. En voor zorg volgens de Zorgverzekeringswet beoordeelt uw zorgverzekeraar de aanvraag.

Ik heb een Wmo-beschikking van de gemeente. Betekent dat automatisch dat ik een PGB krijg?

Nee, dat is niet automatisch. Een Wmo-beschikking geeft aan dat u recht heeft op bepaalde ondersteuning. Vervolgens moet u samen met uw consulent of adviseur van de gemeente een keuze maken tussen 'zorg in natura' (u krijgt de dienst direct van een aanbieder) of een PGB. De gemeente moet u hierover voorlichten. U kunt alleen een PGB kiezen als de gemeente vindt dat u de verantwoordelijkheid aankunt en als de gewenste ondersteuning met een PGB te realiseren is.

Welke verplichtingen heb ik als ik een PGB beheer?

Als PGB-houder neemt u de rol van werkgever en opdrachtgever op zich. U moet daarom aan verschillende regels voldoen. U bent verantwoordelijk voor het vinden en aanstellen van uw hulp of begeleiding. U sluit met hen een arbeidsovereenkomst of een opdracht aan een zzp'er. U moet loonbelasting en premies afdragen aan de Belastingdienst. Ook moet u de administratie van uren en declaraties bijhouden. De Sociale Verzekeringsbank (SVB) kan het budgetbeheer voor u doen, waardoor veel van deze taken van u af gaan.

Mijn kind heeft veel zorg nodig. Kan ik als ouder een PGB voor hem aanvragen en het zelf beheren?

Ja, dat kan. Ouders zijn vaak de wettelijk vertegenwoordiger voor hun minderjarige kind en kunnen namens het kind een PGB aanvragen en beheren. De aanvraag verloopt via de juiste wet (Jeugdwet, Wlz of Zvw), afhankelijk van de zorgbehoefte. U moet wel kunnen aantonen dat de zorg niet binnen uw eigen ouderlijke verantwoordelijkheid valt. Het beheer brengt, zoals bij elk PGB, administratieve taken mee. Veel ouders kiezen ervoor om het budgetbeheer door de SVB te laten doen, zodat zij zich op de zorg kunnen richten en niet op de financiële administratie.